BÁC SĨ ĐỖ HỒNG NGỌC

Thở với Thiền

Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Tôi mang đến với Thiền cực kỳ trễ. Trước đó, trong năm hai mươi tuổi tôi cũng đều có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy độc nhất Hạnh… mà lại đọc để biết, để sở hữu kiến thức vắt thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái nào đấy huyền bí xa vời, gồm phần như mê tín dị đoan dị đoan nên chỉ có thể “kính nhi viễn chi”.

Bạn đang xem: Bác sĩ đỗ hồng ngọc

*

Bs Đỗ Hồng Ngọc. QM sưu tầm

Tôi là một trong bác sĩ, rộng 12 năm làm cho ở cấp cho cứu khám đa khoa Nhi đồng Saigon, rồi hơn hai mươi năm phụ trách Trung tâm media và giáo dục sức khỏe, triển khai các chương trình chăm sóc sức khỏe thuở đầu (Primary Health Care), tham gia huấn luyện ở đại học Y, viết sách báo v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm tín đồ ta bắt buộc đưa tôi đi cơ sở y tế để phẫu thuật sọ não cung cấp cứu bởi tai thay đổi mạch ngày tiết não. Từ thời điểm lơ mơ mang đến lúc tỉnh giấc dậy nghỉ ngơi phòng hồi sức… hình như tôi đang trải sang một cuộc… dò ra kỳ thú!

Khi bước đi được bên trên nền đất hầu hết bước đầu tiên lẩm đẩm như một em bé, tôi thấy quả là 1 phép lạ. Tôi nhìn tôi trong gương với mẫu đầu trọc lóc mà lại thấy tức cười. Bằng hữu trong ngành ai cũng thương mang lại thật các thuốc. Tôi chọn dùng một trang bị duy nhất vì chưng biết dịch mình bắt buộc chữa bởi thuốc cơ mà phải thay đổi cách sống, biện pháp nghĩ, bí quyết làm.

Phải tìm một con đường khác thôi. Rồi tình cờ tôi hiểu lại trọng tâm Kinh “Quán Tự tại Bồ-tát hành thâm bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu loài kiến ngũ uẫn giai không, độ độc nhất vô nhị thiết khổ ách…”. Rất nhiều câu gớm xưa mịt mờ bây giờ bỗng sáng sủa rõ lạ đời với tôi. Buộc phải rồi. Yêu cầu tự tại thôi. Phải nhờ vào chính mình thôi.

Tôi vừa mày mò kinh thư vừa lục toang đụn sách y khoa đang học tự mấy chục năm ngoái để tìm kiếm con đường mớ lạ và độc đáo này. Thì ra đang sẵn bao gồm một tuyến phố mà lâu nay tôi mãi xa lạ. “Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, bài trừ khổ ưu, thành công chánh trí, chứng đắc Niết Bàn…” (Satipatthana, Tứ Niệm Xứ).

Con mặt đường độc độc nhất ư? có thể dẫn tới thanh tịnh ư? Còn ước ao gì hơn khi ta đang sinh sống và làm việc trong một thời đại đầy “điên đảo mộng tưởng”. Rất có thể diệttrừ khổ ưu ư? Còn hy vọng gì rộng khi ta đang sinh sống và làm việc một nếp sinh sống đầy khổ đau với phiền muộn. Rồi còn thành công chánh trí nữa ư?… thì ra cái“trí” của ta bấy lâu chỉ là cái trí tích cóp, cái “thức” của ta bấy lâu chỉ là dòng thức phân biệt, thị phi…

Thầy dung dịch chỉ trị được cái đau cơ mà không chữa trị được chiếc khổ, chỉ chữa trị được cái dịch mà không chữa trị được mẫu hoạn. Vì vậy mà dù khoa học y học ngày càng cải cách và phát triển với số đông thành tựu đáng bỡ ngỡ nhưng cũng chỉ là manh mún cùng thiếu sót, lệch lạc, tình trạng chổ chính giữa thần, từ tử, bạolực, không an tâm và các bệnh vày hành vi lối sống gây nên như tim mạch, đái đường, phệ phì… cứ càng ngày phát triển! Thiền, phù hợp là một lốithoát?

*

“… và này các Tỳ-kheo, thế nào là tu tập nhập tức xuất tức niệm? Ở phía trên vị Tỳ- kheo đi mang lại gốc cây, hay phải đi đến nơi ở trống, ngồi kiếtgià, lưng thẳng cùng trú niệm trước mặt. Chánh niệm vị ấy thở vô; chánh niệm vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy biết: “Tôi thở vô dài” tốt thở radài, vị ấy biết: “Tôi thở ra dài” tốt thở vô ngắn, vị ấy biết: “Tôi thở vô ngắn” tuyệt thở ra ngắn, vị ấy biết: “Tôi thở ra ngắn”…(Anapanasatisutta, ưng ý Minh Châu dịch).

Với “kỹ thuật” thiền Anapanasati – Nhập tức xuất tức niệm, An-ban thủ ý tốt “Quán niệm khá thở”- được dạy dỗ trong ghê Tứ niệm xứ(Satipathana): “con mặt đường độc nhất mang đến thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí…”, một phương pháp thiền căn bản,có cửa hàng khoa học, sinh y học, đem về sức khỏe, nâng cấp chất lượng cuộc sống thường ngày vừa là con phố tâm linh, giúp “thấy biết” Vô thường, Vôngã, Không, Duyên sinh, Thực tướng vô tướng… đưa đến “giải thoát và giải thoát tri kiến” … chẳng phải tuyệt vời nhất sao?

Tôi vừa tò mò Anapanasati trong kinh sách vừa lục lọi lại cục bộ kiến thức y khoa của bản thân mình về cơ thể học, sinh lý học, sinh lý căn bệnh họcvà cả quan hệ giữa thân với tâm, cơ chế hoạt động vui chơi của não cỗ v.v… rồi có kế hoạch lấn sân vào thiền tập, thực hành, sau khi tham vấn một vàivị sư, thầy nhưng mà tôi tin tưởng, quý mến.

Có một sự tuyệt nhất quán, xuyên thấu trong lời dạy dỗ thiền định của Phật, trường đoản cú Tứ niệm xứ (Satipatthàna) tới Thân hành niệm (Kàyagatàsati), rồi Nhậptức xuất tức niệm (Ànàpànasati), đó là THỞ. Tởm viết “Thở vào thì biết thở vào, thở ra thì biết thở ra. Thở vào dài thì biết thở vàodài, thở ra ngắn thì biết thở ra ngắn…”. Cầm lại, là luôn luôn quán gần kề hơi thở, đặt niệm (Sati, nhớ, nghĩ) vào hơi thở. Chỉ tất cả vậy. Mà lại vô vàn. Mà“bất khả tứ nghì”!

Nhưng khi hiểu câu “Thở vào thì biết thở vào, thở ra thì biết thở ra…” rất có thể gây hiểu lầm ở đây, bởi ai mà chẳng biết thở cơ chứ! new sinhra thì đã nên thở rồi tê mà! tuy vậy ở đây chưa phải là biết thở, cơ mà là nhận thức được (recognize), ý thức rõ (realize), cảm giác được(perceive) cái sự thở, loại hơi thở đang đi tới và vẫn đi ra.

Đó mới là vấn đề cốt lõi! dấn thức, ý thức, cảm nhận, ấy chính là niệm (nhớ), là quán (quan sát, suy tưởng) về sự việc thở, về khá thở. Nhờ kia màmột mặt, ta giải thoát chổ chính giữa ta khỏi gần như vướng mắc lăng xăng, một mặt ta dìm ra ý nghĩa sâu sắc cuộc sống cùng từ đó, buông vứt bao nỗi lo lắng toan, sợhãi của kiếp nhân sinh để có sức khỏe và hạnh phúc.

Dù điện thoại tư vấn là Thiền (Việt) tuyệt Chan (Hoa), Zen ( Nhật)… thì cũng số đông có bắt đầu từ Dhyana (Sanskrit) tuyệt Jhanas (Pali). Theo ngữ nguyên thìJha là nhìn, là quán sát, là theo dõi với Ana là thở, khá thở, là khí. Vậy, jhanas tuyệt dhyana chính là “quán sát hơi thở”, “nhận thức hơithở”. Vụ việc là lý do và giải pháp nào để chỉ từ một việc có vẻ như rất giản đơn là quán giáp hơi thở lại hoàn toàn có thể dẫn tới tuệ giác, một sự chuyển hóatừ “khí” cơ mà thành “trí”?

*

Âu Mỹ new đi sâu nghiên cứu và phân tích về thiền chừng khoảng chừng hơn nửa cầm cố kỷ ni nhưng ngày này thiền đã được coi là một phương pháp trị liệu hiệu quảtrong y học.

Trong thiền định, hành giả hoàn toàn có thể giảm hơn 40% nhu yếu Oxy cùng giảm một nửa nhịp thở. Ban đầu các nhà khoa học nghĩ rằng thiền cũng giống như giấc ngủ xuất xắc nghỉ ngơi tích cực, nhưng mà qua những nghiên cứu cho biết thiền khác hẳn, thực sự là một trạng thái tỉnh giác, tại mức tiêu thụ nănglượng thấp tốt nhất tùy chuyên môn hành giả! Ở hầu như hành giả thực hành thực tế thiền dài khoảng 30-40 phút thấy nút lactate trong hễ mạch giảm,phenylalanine tăng 20%, vận động hệ giao cảm bớt trên bề mặt da với nhịp tim cũng giảm đáng kể.

Xem thêm: Ca Sĩ Cao Công Nghĩa Có Chuyển Giới Không, Cao Công Nghĩa

Về nội tiết, thấy sút cortisol (hormone đa phần của stress) và ACTH; TSH cũng giảm, trong những lúc đó arginine vasopressin, được coi là có vaitrò trong học tập cùng trí nhớ lại gia tăng đáng kể. Hiện tại ngày càng có tương đối nhiều nghiên cứu về beta-endorphin, corticotropin, melatonin, DHEA,hứa hẹn lý giải cơ chế tác dụng của thiền trên những mặt về y sinh học…

Hoạt cồn điện não đồ gia dụng EEG cho thấy thiền bao gồm sự khác biệt với nghỉ cùng ngủ. Dựa vào những tiến bộ về kỹ thuật thăm dò tính năng não bộ như PET(Positron Emission Tomography) và nhất là fMRI (functional Magnetic Resonance Imaging) đo lượng tưới huyết não, cho biết thêm ở thiền giả một sốvùng óc được tưới nhiều hơn thế vùng khác, chứng minh thiền chưa phải là giấc ngủ, trái lại là 1 trong những trạng thái an tịnh tỉnh giấc giác (state of restful alertness). Điều này cho thấy thiền giả chưa hẳn tiêu hao nhiều tích điện cho các buổi giao lưu của vỏ não.

Các nghiên cứu về sinh lý học tập trong thiền vẫn còn đấy đang tiếp diễn, tuy vậy đã chứng tỏ được thiền có khả năng làm sút stress, sút huyếtáp, tạo sự sảng khoái… là nguyên tố của mức độ khỏe, của unique cuộc sống.

Thống kê của cơ quan bảo hiểm y tế cho biết thêm thiền giúp giảm thời gian nằm viện của người mắc bệnh và giảm số lần đi khám bệnh. Nghiên cứu đối bệnh về đợt đau kinh niên, lo âu, trầm cảm, thiền có tác dụng giảm 50% các triệu chứng tinh thần nói phổ biến và sút 70% triệu hội chứng lo âu.

Một nghiên cứu trên học sinh cấp 2 bao gồm thực tập thiền, cho biết kết quả học tập tập tốt hơn, có chức năng tập trung, bao gồm thói quen làm cho việc, cảithiện hành vi (xung đột, hung hãn), tăng lòng trường đoản cú tín, kỹ năng hợp tác và quan hệ với người khác.

Thiền cũng góp làm sút cân, giảm lớn phì, nghiện thuốc lá, rượu và các chất ma túy nói chung. Đặc biệt, một nghiên cứu và phân tích đối hội chứng ở 44bệnh viện cho thấy thiền đã giúp làm sút sai sót trình độ y khoa đến 50%, đôi khi cũng làm sút 70% các vụ khiếu kiện của dịch nhânđối với bệnh viện.

Trở lại với thiền Anapanasati, câu hỏi đặt ra là vì sao quán gần kề hơi thở? Sao lại không chọn các đối tượng người tiêu dùng khác để quán sát? thiệt ra “quánsát” gì rồi cũng được, từ hòn đá, viên sỏi, tới làn sóng, giờ đồng hồ gió, hạt sương, tia nắng … mà lại quán ngay cạnh hơi thở thì thuận tiện hơn, hiệu quảhơn nhưng không sợ phần lớn tai biến rất có thể có trong quy trình “hành thiền”.

Ngay cả trong cơ thể, tim đập nặng nề theo dõi, hoàn toàn ngoài ý muốn, cạnh tranh can thiệp. Bao tử thì thao tác âm thầm, cũng nặng nề mà quan sát. Trừhơi thở! khá thở dễ quan ngay cạnh nhất bởi nó nằm ở trước mũi mình, ngay bên dưới mắt mình!

Lúc nào cũng phải thở. Ở đâu cũng phải thở. Mẫu hay nữa là quán gần cạnh nó thì không có bất kì ai nhìn thấy, chỉ riêng ta biết cùng với ta thôi!Mỗi phút lại phải thở cả chục lần. Dịp mau thời gian chậm, dịp ngắn thời gian dài, lúc phì phò cơ hội êm dịu.

Hơi thở lại khôn cùng nhạy cùng với cảm xúc. Trước một cảnh đẹp, ta “nín thở”. Thời điểm lo âu, ta hổn hển. Lúc sảng khoái ta lâng lâng. Thời điểm sợ hãi, hồihộp ta thở không ít kiểu khác nhau, muôn hình vạn trạng. Cùng nhờ này mà thấy vô thường. Nhờ đó mà ta quán ngay cạnh được mẫu tâm ta

Thở lại đính mật thiết cùng với các hoạt động cơ bắp. Lúc mệt, ta mệt nhọc “bở tương đối tai”, mệt mỏi đứt hơi, mệt hết hơi; khi khỏe, ta thở nhẹ nhàng sảngkhoái! Nhờ này mà ta quán gần kề được dòng thân ta. Tương đối thở chính là sợi dây nhạy cảm nối kết duyên với tâm.

Thở hài lòng thức, vừa vô thức. Như không đề xuất ta. Như ở bên cạnh ta. Như không có ta. Ở đó, một tinh thần vô ngã, không thời gian, ko khônggian. Thở gắn với việc sống bị tiêu diệt của kiếp người. Còn sống còn thở, chết hết thở, tắt thở, xong xuôi thở. Đời người thực chất chỉ là… một tương đối thở!

Khi chào đời em nhỏ nhắn khóc thét lên một tiếng thật to để hít bạo phổi không khí vào phổi nhằm rồi lúc lìa đời, các cụ ông cụ bà lại thở hắt ra một cái, trảlại mang đến đời toàn bộ những gì đã vay mượn! thân hai lần thở vào thở ra đó là rất nhiều đợt thở… lăn tăn giống như các làn sóng nhỏ, mà lại nối kết cáclàn sóng nhỏ dại lăn tăn đó lại với nhau ta bao gồm cuộc rong chơi trong cõi “Ta bà”!

Mỗi hơi thở vào ra trung bình khoảng 5-10 giây. Mỗi giây, trong khung hình con người đã bao gồm hằng trăm triệu tế bào hồng mong bị hủydiệt và hằng trăm triệu hồng cầu khác được sản sinh. Quán cạnh bên hơi thở vì thế ta khám phá sự sinh khử trong từng sát-na.

Thở hoàn toàn có thể làm chuyển biến tâm trạng, chuyển hóa cảm xúc, hành vi ta nữa. Đang sôi giận cơ mà kịp nhớ lại, quán tiếp giáp sự thở của bản thân mình thì thấytức cười, bèn quên giận cơ mà hơi thở được điều hòa quay trở lại lúc nào không hay: điểm niềm vui trên vỏ não đã trở nên dịch chuyển!

Nói không giống đi, ta rất có thể dùng giải pháp quán ngay cạnh hơi thở nhằm tự kiểm soát xúc cảm và hành vi của mình. Quán liền kề hơi thở cũng thu hút ta về bên hiệntại – không còn đắm bản thân vào kí vãng hay tương lai. Bởi vì thở là thở trong hiện nay tại. Ở đây cùng bây giờ.